CUID I

Réamhráiteach agus Ginearálta

Gearrtheideal agus tosach feidhme.

1. —(1) Féadfar an tAcht um Shaoire do Thuismitheoirí, 1998 , a ghairm den Acht seo.

(2) Tiocfaidh an tAcht seo i ngníomh an 3ú lá de Nollaig, 1998.

Léiriú.

2. —(1) San Acht seo—

ciallaíonn “ordú uchtála” ordú faoi alt 9 den Acht Uchtála, 1952 ;

tá le “doiciméad daingniúcháin” an bhrí a shanntar dó le halt 9;

ciallaíonn “conradh fostaíochta”—

(a) conradh seirbhíse nó printíseachta, nó

(b) aon chonradh eile trína gcomhaontaíonn pearsa aonair le duine eile, a bhfuil gnó gníomhaireachta fostaíochta de réir bhrí an Achta um Ghníomhaireacht Fostaíochta, 1971 , á sheoladh aige nó aici agus atá ag gníomhú i gcúrsa an ghnó sin, aon obair nó seirbhís a dhéanamh nó a chomhlíonadh go pearsanta do thríú duine (bíodh nó ná bíodh an tríú duine ina pháirtí nó ina páirtí sa chonradh),

cibé acu is conradh sainráite nó intuigthe é agus, i gcás é a bheith sainráite, cibé acu is conradh ó bhéal nó i scríbhinn é;

ciallaíonn “dáta”, i ndáil le doiciméad daingniúcháin, an dáta a síneoidh na páirtithe ann é nó an dáta is déanaí de na dátaí a síneofar amhlaidh é;

ciallaíonn “fostaí” duine d'aois ar bith a rinne conradh fostaíochta nó a oibríonn faoi chonradh fostaíochta (nó, i gcás deireadh a bheith leis an bhfostaíocht, a rinne conradh fostaíochta nó a d'oibrigh faoi chonradh fostaíochta), agus déanfar tagairtí, i ndáil le fostóir, d'fhostaí a fhorléiriú mar thagairtí d'fhostaí atá ar fostú ag an bhfostóir sin; agus, chun críocha an Achta seo, measfar duine a shealbhaíonn oifig faoin Stát nó i seirbhís an Stáit (lena n-áirítear comhalta den Gharda Síochána nó d'Óglaigh na hÉireann nó státseirbhíseach de réir bhrí Acht Rialuithe na Stát-Sheirbhíse, 1956 ) a bheith ina fhostaí nó ina fostaí atá ar fostú ag ceann (de réir bhrí an Achta um Shaoráil Faisnéise, 1997 ) an chomhlachta phoiblí (de réir na brí a dúradh) ina bhfuil sé nó sí ar fostú agus measfar oifigeach nó seirbhíseach d'údarás áitiúil, chun críocha an Achta Rialtais Áitiúil, 1941 , nó d'údarás cuain, do bhord sláinte nó do choiste gairmoideachais a bheith ina fhostaí nó ina fostaí atá ar fostú ag an údarás, ag an mbord nó ag an gcoiste, de réir mar a bheidh;

maidir le “fostóir”—

(a) ciallaíonn sé, i ndáil le fostaí, an duine lena bhfuil conradh fostaíochta déanta ag an bhfostaí nó dá n-oibríonn an fostaí faoi chonradh fostaíochta (nó, i gcás deireadh a bheith leis an bhfostaíocht, lena raibh conradh fostaíochta déanta ag an bhfostaí nó dár oibrigh an fostaí faoi chonradh fostaíochta), faoi réir an agúis go measfar gurb é nó gurb í fostóir na pearsan aonair an duine a dhlíonn, faoi chonradh fostaíochta dá dtagraítear i mír (b) den mhíniú ar “conradh fostaíochta”, luach saothair na pearsan aonair lena mbaineann a íoc i leith na hoibre nó na seirbhíse lena mbaineann, agus

(b) folaíonn sé, i ndáil le fostaí, más cuí, comharba an fhostóra nó fostóir comhlachaithe de chuid an fhostóra;

déanfar “saoire force majeure” a fhorléiriú de réir alt 13 (1);

ciallaíonn “post”, i ndáil le fostaí, an cineál oibre a bhfuil an fostaí ar fostú lena dhéanamh de réir a chonartha nó a conartha fostaíochta agus an cháil agus an áit ina bhfuil sé nó sí ar fostú;

ciallaíonn “an tAire” an tAire Dlí agus Cirt, Comhionannais agus Athchóirithe Dlí;

déanfar “saoire do thuismitheoirí” a fhorléiriú de réir alt 6 (1);

ciallaíonn “forordaithe” forordaithe ag an Aire le rialacháin;

déanfar “comharba”, i ndáil le fostóir, a fhorléiriú de réir alt 15 (1);

ciallaíonn “an Binse” an Binse Achomhairc Fostaíochta.

(2) Chun críocha an Achta seo, measfar beirt fhostóirí a bheith comhlachaithe más comhlacht corpraithe é ceann acu a bhfuil rialú ag an gceann eile air (cibé acu go díreach nó go neamhdhíreach) nó más comhlachtaí corpraithe iad araon a bhfuil rialú ag tríú duine orthu (cibé acu go díreach nó go neamhdhíreach) agus déanfar “fostóir comhlachaithe” a fhorléiriú dá réir sin.

(3) San Acht seo—

(a) aon tagairt do Chuid nó d'alt is tagairt í do Chuid nó d'alt den Acht seo, mura gcuirtear in iúl gur tagairt d'fhoráil éigin eile atá beartaithe,

(b) aon tagairt d'fho-alt, do mhír nó d'fhomhír is tagairt í d'fho-alt, do mhír nó d'fhomhír den fhoráil ina bhfuil an tagairt, mura gcuirtear in iúl gur tagairt d'fhoráil éigin eile atá beartaithe, agus

(c) aon tagairt d'aon achtachán forléireofar í mar thagairt don achtachán sin arna leasú, arna oiriúnú nó arna leathnú, cibé acu roimh an Acht seo a rith nó dá éis, le haon achtachán nó faoi aon achtachán dá éis.

(4) Beidh le focal nó abairt a úsáidtear san Acht seo agus a úsáidtear freisin i dTreoir 96/34/CE an 3 Meitheamh, 1996, ón gComhairle, an bhrí chéanna san Acht seo atá leis nó léi sa Treoir sin.

Rialacháin.

3. —(1) Féadfaidh an tAire—

(a) le rialacháin, foráil a dhéanamh le haghaidh aon ní dá dtagraítear san Acht seo mar ní atá forordaithe nó le forordú, agus

(b) rialacháin a dhéanamh i gcoitinne chun éifeacht a thabhairt don Acht seo agus, más rud é go dtarlóidh aon deacracht ar aon bhealach i rith na tréimhse dhá bhliain tar éis thosach feidhme an ailt seo maidir leis an Acht seo a thabhairt i ngníomh, féadfaidh an tAire, le rialacháin, aon ní a dhéanamh a ndealraíonn sé gur gá nó gur fóirsteanach é chun a chumasú lánéifeacht a bheith leis an Acht seo.

(2) Sula ndéanfaidh an tAire rialachán faoin Acht seo, rachaidh sé nó sí i gcomhairle le daoine a mheasann sé nó sí a bheith ionadaitheach d'fhostóirí i gcoitinne agus le daoine a mheasann sé nó sí a bheith ionadaitheach d'fhostaithe i gcoitinne i ndáil leis an rialachán.

(3) Féadfaidh cibé forálacha iarmhartacha, forlíontacha agus coimhdeacha a mheasfaidh an tAire is gá nó is fóirsteanach a bheith i rialachán faoin Acht seo.

(4) Gach rialachán a dhéanfar faoin Acht seo leagfar é faoi bhráid gach Tí den Oireachtas a luaithe is féidir tar éis a dhéanta agus, má dhéanann ceachtar Teach acu sin, laistigh den 21 lá a shuífidh an Teach sin tar éis an rialachán a leagan faoina bhráid, rún a rith ag neamhniú an rialacháin, beidh an rialachán ar neamhní dá réir sin, ach sin gan dochar d'aon ní a rinneadh roimhe sin faoin rialachán.

Forálacha áirithe i gcomhaontuithe a bheith ar neamhní nó a mhodhnú.

4. —(1) Is foráil ar neamhní foráil in aon chomhaontú a mhéid a airbheartaíonn sí feidhm aon fhorála den Acht seo a eisiamh nó a theorannú, nó a mhéid atá sí ar neamhréir le haon fhoráil den Acht seo.

(2) Maidir le foráil in aon chomhaontú ar foráil í is lú fabhar nó a thiocfaidh chun bheith ina foráil is lú fabhar i ndáil le fostaí ná teideal den tsamhail chéanna nó teideal comhréire a thugtar don fhostaí leis an Acht seo, measfar í a bheith modhnaithe ar shlí nach lú fabhar í.

(3) Ní fhorléireofar aon ní san Acht seo mar ní a thoirmisceann foráil is mó fabhar d'fhostaí ná aon fhoráil i gCodanna II go V a bheith i gcomhaontú.

(4) Aon tagairtí san alt seo do chomhaontú is tagairtí iad d'aon chomhaontú, cibé acu is conradh fostaíochta é nó nach ea agus cibé acu a rinneadh é roimh an Acht seo a rith nó dá éis.

Caiteachais.

5. —Déanfar aon chaiteachais a thabhóidh an tAire nó an tAire Fiontar, Trádála agus Fostaíochta ag riaradh an Achta seo a íoc, a mhéid a cheadóidh an tAire Airgeadais, as airgead a sholáthróidh an tOireachtas.