AN SCEIDEAL

Focail agus Abairtí Áirithe a Léiriú

CUID 1

folaíonn “ mionnscríbhinn ” dearbhú, i gcás duine a gceadaítear dó nó di de thuras na huaire le dlí dearbhú a dhéanamh in ionad mionn a thabhairt;

ciallaíonn “ reacht Briotanach ” Acht de chuid Pharlaimint shean-Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann;

ciallaíonn “ Cúirt Chuarda ” an Chúirt Chuarda arna bunú agus arna cothabháil de thuras na huaire le dlí;

ciallaíonn “ tosach feidhme ”, nuair a úsáidtear é i ndáil le hachtachán, an tráth a thagann an t-achtachán i ngníomh;

ciallaíonn “ Bunreacht ” Bunreacht na hÉireann a d’achtaigh an pobal an 1 Iúil 1937, arna leasú;

ciallaíonn “ Dáil Éireann ” an Teach den Oireachtas dá dtugtar an t-ainm sin le halt 1 d’Airteagal 15 den Bhunreacht;

ciallaíonn “ Cúirt Dúiche ” an Chúirt Dúiche arna bunú agus arna cothabháil de thuras na huaire le dlí;

ciallaíonn “ bliain airgeadais ”, i ndáil le bliain airgeadais státchiste, an tréimhse atá ar comhfhad le bliain féilire;

ciallaíonn “ Rialtas ” an Rialtas a luaitear in Airteagal 28 den Bhunreacht;

ní fholaíonn “ an Bhreatain Mhór ” Oileáin Mhuir nIocht ná Oileán Mhanann;

ciallaíonn “ Ard-Chúirt ” an Ard-Chúirt arna bunú agus arna cothabháil de thuras na huaire le dlí de bhun Airteagal 34 den Bhunreacht;

folaíonn “ talamh ” tionóntáin, oidhreachtáin, tithe agus foirgnimh, talamh faoi uisce agus aon eastát, ceart nó leas i dtalamh nó ar thalamh;

ciallaíonn “ bliain airgeadais áitiúil ” tréimhse atá ar comhfhad le bliain féilire;

ciallaíonn “ meán oíche ”, i ndáil le lá áirithe, an tráth is críoch don lá;

ciallaíonn “ Aire den Rialtas ” comhalta den Rialtas atá i gceannas ar Roinn Stáit;

ciallaíonn “ mí ” mí féilire;

folaíonn “ mionn ” dearbhasc nó dearbhú, i gcás duine a gceadaítear dó nó di de thuras na huaire le dlí dearbhasc nó dearbhú a dhéanamh in ionad mionn a thabhairt;

ciallaíonn “ Oireachtas ” an Pharlaimint Náisiúnta dá bhforáiltear le hAirteagal 15 den Bhunreacht;

ciallaíonn “ léarscáil ordanáis ” léarscáil arna déanamh faoi na cumhachtaí a thugtar leis na Survey (Ireland) Acts, 1825 go 1870;

ciallaíonn “ Uachtarán ” Uachtarán na hÉireann nó aon Choimisiún nó comhlacht nó údarás eile atá, de thuras na huaire, ag feidhmiú chumhachtaí an Uachtaráin agus ag comhlíonadh dhualgais an Uachtaráin go dleathach;

ciallaíonn “ reacht Éireannach réamh-aontachta ” Acht a rith Parlaimint a shuigh in Éirinn aon tráth sular tháinig an tAcht dar teideal “An Act for the Union of Great Britain and Ireland” i bhfeidhm an 1 Eanáir 1801;

ciallaíonn “ luacháil inrátaithe ” an luacháil faoin Acht Luachála 2001 ar an maoin lena mbaineann;

ciallaíonn “ rialacha cúirte ” rialacha arna ndéanamh ag an údarás ag a mbeidh, de thuras na huaire, cumhacht chun rialacha a dhéanamh lena rialófar cleachtas agus nós imeachta na cúirte lena mbaineann;

ciallaíonn “ reacht de chuid Shaorstát Éireann ” Acht de chuid Oireachtas Shaorstát Éireann;

ciallaíonn “ Seanad Éireann ” an Teach den Oireachtas dá dtugtar an t-ainm sin le halt 1 d’Airteagal 15 den Bhunreacht;

ciallaíonn “ dearbhú reachtúil ” dearbhú arna dhéanamh faoin Acht i dtaobh Dearbhuithe Reachtúla 1938;

ciallaíonn “ Cúirt Uachtarach ” an Chúirt Uachtarach arna bunú agus arna cothabháil de thuras na huaire le dlí de bhun Airteagal 34 den Bhunreacht;

folaíonn “ mionn a thabhairt ” dearbhasc nó dearbhú a dhéanamh, i gcás duine a gceadaítear dó nó di de thuras na huaire le dlí dearbhasc nó dearbhú a dhéanamh in ionad mionn a thabhairt;

ciallaíonn “ seachtain ” an tréimhse idir meán oíche aon Satharn agus meán oíche an Satharn dár gcionn;

ciallaíonn “ dálach ” lá nach Domhnach;

folaíonn “ scríbhneoireacht ” clódóireacht, clóscríbhneoireacht, liteagrafaíocht, fótagrafaíocht agus modhanna eile chun focail a léiriú nó a atáirgeadh i bhfoirm infheicthe agus aon fhaisnéis a choimeádtar i bhfoirm neamh-inléite, cibé acu a stóráiltear í go leictreonach nó ar shlí eile, agus is féidir a atáirgeadh, ar aon slí, i bhfoirm inléite;

ciallaíonn “ bliain ”, nuair a úsáidtear é gan cháiliú, tréimhse 12 mhí dar tosach an 1ú lá d’Eanáir in aon bhliain.

CUID 2

ciallaíonn “ Achtanna na gCuideachtaí ” Achtanna na gCuideachtaí 1963 go 2001 agus gach achtachán eile atá le léamh i dteannta aon cheann de na hAchtanna sin;

ciallaíonn “ lánaois ”, i ndáil le duine, an tráth a shlánaíonn an duine 18 mbliana nó an tráth is luaithe ná sin a phósann an duine, nó aon tráth i ndiaidh ceachtar teagmhas acu sin;

folaíonn “ feidhmeanna ” cumhachtaí agus dualgais, agus folaíonn aon tagairtí do chomhlíonadh feidhmeanna, maidir le cumhachtaí agus dualgais, tagairtí d’fheidhmiú na gcumhachtaí agus do chomhall na ndualgas;

ciallaíonn “ Ballstát ”, i gcás go gceadaíonn an comhthéacs é, Ballstát de na Comhphobail Eorpacha nó den Aontas Eorpach;

ciallaíonn “ Aire Stáit ” duine arna cheapadh nó arna ceapadh faoi alt 1 den Acht Airí agus Rúnaithe (Leasú) (Uimh. 2) 1977 chun bheith ina Aire Stáit nó ina hAire Stáit;

ciallaíonn “ lá saoire poiblí ” lá saoire poiblí arna chinneadh de réir an Achta um Eagrú Ama Oibre 1997;

ciallaíonn “ Achtanna Leasa Shóisialaigh ” an tAcht Leasa Shóisialaigh (Comhdhlúthú) 1993 agus gach achtachán eile atá le léamh i dteannta an Achta sin;

ciallaíonn “ lá oibre ” lá nach Satharn, Domhnach ná lá saoire poiblí.